119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı

Ana Sayfa » Tek Düzen Hesap Planı » 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı
Tek Düzen Hesap Planı kategorisinde bulunan bu haber 05 Mayıs 2014 tarihinde güncellenmiş ve 2.610 kişi bu yazıyı okumuştur.

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-)

X Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı aktifi düzenleyici pasif karakterli bir hesaptır. Değeri düşen varlık satıldığında ters kayıtla kapatılmalıdır.

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı HesabıX Menkul kıymetlerin borsa veya piyasa değerinde önemli ölçüde (SPK’ya göre bu ölçü % 10 veya daha fazlası) veya sürekli olarak değer azalması olduğu tespit edildiğinde ortaya çıkacak zararların karşılanması amacıyla ayrılması gereken karşılıkların izlendiği hesaptır.

X Değer düşüklüğüne uğrayan menkul kıymetler için dönem sonunda ihtiyatlılık kavramı gereğince karşılık ayrılır. İzleyen dönemde hisse senetleri elde tutulduğu takdirde; piyasa değeri bilanço değerinin (31.12’deki değerin) üstüne çıkarsa fark kadar tekrar karşılık ayrılır.

X Değer düşüklüğü nedeniyle ayrılan karşılıklar kanunen kabul edilmeyen gider olduğu için ayrıca nazım hesaplarda da izlenmesi gerekir.

X Kendisine karşılık ayrılmış olan menkul kıymet satıldığında veya değer düşüklüğünün gerçekleşmemesi halinde karşılık tutarı 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabının alacağına aktarılmalıdır. Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının olduğu unutulmamalıdır.


ÖRNEK SORU:

İşletmenin elinde bulunan Celalettin YENİ Anonim Şirketinin ihraç etmiş olduğu alış bedeli 100 TL olan 5.000 adet hisse senedi bulunmaktadır. Söz konusu hisse senetlerinin 31.12.2017 itibariyle borsa değeri 88 TL’dir.

1.  Söz konusu hisse senetleri için 31.12.2017 tarihinde yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?

Alış Bedeli (5.000×100 TL)  = 500.000 TL

Borsa Değeri (5.000x88tl)  = 440.000 TL

Değer Azalışı                    =   60.000 TL

————————————-31.12.2017————————————————————————–

654 KARŞILIK GİDERLERİ HS.                                60.000

         119 MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HS.      60.000

————————————————–/————————————————————————–

2. Söz konusu hisse senetlerinin 03.02.2018 tarihinde 100 TL’den satılması durumunda yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?

Hisse senetleri alış bedeli ile aynı fiyata satıldığı için karşılığın tamamı kadar gelir yazılarak karşılık giderleri kapatılmalıdır. Buna göre aşağıdaki kayıt yapılmalıdır.

——————————————-03.02.2018—————————————————————-

100 KASA HS.                                                       500.000

119 MEN. KIY. DEĞER DÜŞÜK. KARŞ. HS                60.000

                   110 HİSSE SENETLERİ HS.                                         500.000

                   644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS.                  60.000

————————————————–/———————————————————————–

3.  Söz konusu hisse senetlerinin 03.02.2018 tarihinde 95 TL’den satılması durumunda yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?

Bu tür durumlarda iki kayıt yöntemi söz konusudur;

A) Hisse senedinin 31.12.2017 tarihindeki karşılık payı 60.000 TL olduğuna göre hisse senetlerinin net değeri (500.000-60.000) 440.000 TL olmalıdır. Söz konusu hisse senetleri (5.000x95TL) 475.000 TL’ye satıldığına göre ayrılan 60.000 TL karşılığın 35.000 TL’si 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı alacaklandırılarak kapatılmalıdır. Buna göre kayıt aşağıdaki gibi olmalıdır;

————————————–03.02.2018————————————————————————

100 KASA HS.                                                   475.000

119 MEN. KIY. DEĞER DÜŞÜK. KARŞ. HS.            60.000

                    110 HİSSE SENETLERİ HS.                                500.000

                    644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS.         35.000

————————————————-/—————————————————————————

B) 31.12.2017 tarihindeki hisse senetlerinin net değeri 440.000 TL’dir. 03.02.2018 tarihinde 475.000 TL satılan hisse senetlerinin satış karı (475.000-440.000) 35.000 TL olacaktır. Bu satış karı Menkul Kıymet Satış Karları hesabının alacağına aktarılmalıdır. Buna göre yapılacak kayıt aşağıdaki gibi olmalıdır;

————————————–03.02.2018————————————————————————

100 KASA HS.                                                       475.000

119 MEN. KIY. DEĞER DÜŞÜK. KARŞILIĞI. HS.         60.000

                    110 HİSSE SENETLERİ HS.                                       500.000

                    645 MEN. KIYMET. SATIŞ KARLARI HS.                       35.000

————————————————–/—————————————————————————– 

Bu yöntemlerden genellikle “A” seçeneğinin kabul gördüğü bilinmektedir.

4.  Söz konusu hisse senetlerinin 03.02.2018 tarihinde 105 TL’den satılması durumunda yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır.      

Alış bedelinin üzerinde bir bedelle satış durumunda; aradaki pozitif fark (105-100=5TL) Menkul Kıymet Satış Karları Hesabının alacağına aktarılmalıdır. Buna göre yapılacak kayıt aşağıdaki gibi olmalıdır.

—————————————03.02.2018—————————————————————

100 KASA HS.                                                         525.000

119 MEN. KIY. DEĞER DÜŞÜK. KARŞ. HS.                  60.000

                           110 HİSSE SENETLERİ HS.                                500.000

                           644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS.          60.000

                           645 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI HS.            25.000

———————————————–/———————————————————————–


ÖRNEK SORU:

Alış değeri 800 TL olan hisse senedinin dönem sonu borsa değeri 700 TL Hisse Senedi izleyen yıl 10.02.2018 tarihinde 760 TL’ye satılmıştır. Bu durumunda yapılması gereken muhasebe kaydı nasıl olmalıdır.

Hisse senedinin borsa değeri alış bedelinin %10 undan daha fazla düştüğü için ihtiyatlık kavramı gereğince aradaki fark (800-700-100) kadar karşılık ayrılır.

————————————31.12.2016———————————————————————-

654 KARŞILIK GİDERLERİ H.S                                                100

           119 MEN. KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI H.S                 100

—————————————–/——————————————————————————–

Yukarıdaki hisse senedinin satışının gerçekleşmesi durumunda muhasebe kaydı nasıl olmalıdır.

—————————————-10.02.2017——————————————————————–

100 KASA H.S                                                   760

119 MEN. KIY. DEĞER DÜŞÜK. KARŞ. H.S          100

                       110 HİSSE SENETLERİ H.S                                  800

                       644 KONU KALMAYAN KARŞILIKLAR H.S                60

——————————————-/——————————————————————————-


ÖRNEK SORU:

İşletme nominal değeri 80.000 TL kayıtlı değeri 90.000 TL değer düşüklüğü karşılığı 10.000TL olan hisse senetlerini 105.000TL peşin bedelle satmıştır.

Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır.

————————————————/———————————————————————————

102 BANKALAR HS.                                                               105,000

119 MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI S.    10,000

                      110 HİSSE SENETLERİ HS.                                                 90,000

                      644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS.                         10,000

                      645 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI HS.                           15,000

——————————————————/—————————————————————————————————-


ÖRNEK SORU:

Dönem sonu itibariyle geçici yatırım amacıyla işletmenin elinde bulunan hisse senetlerinin kayıtlı değeri ve 31.12.2018 borsa değerlerine ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir

Hisse Senedi

Adı       

Hisse Senedi Adedi

Kayıtlı Değeri Adet

31.12.2018

Borsa Değeri TL/Adet

Alize

30.000

10 TL

12 TL

Poyraz

20.000

8 TL

6 TL

 

İşletmenin dönem sonunda yapması gereken kayıt nasıl olmalıdır?

İşletmenin elinde iki ayrı hisse senedi olup, dönem sonu itibariyle birinin değeri artarken diğerinin değeri azalmıştır. İhtiyatlık kavramı gereğince ileride ortaya çıkabilecek gider ve zararlar için karşılık ayrılması gerekirken, gelir ve karlar için gerçekleşme anına kadar herhangi bir işlem yapılmaz. Bu nedenle de sadece değerinde düşme meydana gelir hisse sendi için (20.000 adet x 2 TL) karşılık ayrılması gerekir.

—————————————31.12.2018———————————————————————————-

654 KARŞILIK GİDERLERİ                                         40.000

             119 MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI         40.000

————————————————–/————————————————————————————–


ÖRNEK SORU:

İşletmenin elinde kayıtlı değeri 36.000 TL önceki dönem sonunda 8.000 TL karşılık ayırmış bulunduğu hisse senetleri bulunmaktadır. Söz konusu hisseler bu dönemde de satılmış olup dönem sonu borsa değerinin 31.000 TL olduğu tespit edilmiştir.

Dönem sonunda yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır.

——————————————–/———————————————————–

119 MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HS.      3.000

              644 KONUSU KALMAYAN KARŞILKLAR HS.                                 3.000

————————————————/——————————————————————————-

İşletmenin elinde hisse senetlerinin önceki dönem sonunda değerindeki 8.000 TL düşme nedeniyle karşılık ayrılmış durumdadır. Ancak izleyen yılsonunda değerindeki düşüklük 8.000 TL den 5.000 TL ye düşmüştür. Bu durumda daha önce ayrılmış olan karşılığın kısmının iptali için yukarıdaki kaydın yapılması gerekir. Menkul kıymetlerin değeri düştüğünde ayrılan karşılıklar kanunen kabul edilmeyen gider olduğundan, bu karşılıkların iptali nedeniyle gelirlere aktarılan karşılık tutarları da vergi matrahının hesaba değerlendirmek üzere vergiye tabu olmayan gelirler olarak ayrıca nazım hesaplarda kayda alınır.


KPSS 2003 SORUSU

İşletme, nominal değeri 40.000 TL olan hisse senetlerini 35.000 TL karşılığı çekle satmıştır. Hisse senetleri için önceki dönemde ayrılan karşılık tutarı 4.000 TL’dir. Yapılacak kayıt nasıl olmalıdır.

—————————————————–/—————————————————————————-

101 ALINAN ÇEKLER HS.                                                         35.000

119 MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HS.    4.000

655 MEN. KIYMET SATIŞ ZARARLARI HS.                                   1.000

                           110 HİSSE SENETLERİ HS.                                                40.000

——————————————————/——————————————————————————————————


KPSS 2007 SORUSU

Bir işletme, nakit fazlasını değerlendirmek amacıyla bir anonim şirketin nominal değeri 8 TL/adet olan hisse senetlerinden 60.000 adet satın almış ve 570.000 TL ödemiştir. Hisse senetlerin dönem sonu borsa değeri 7,5 TL/adet’tir. İşletme izleyen yıl hisse senetlerinin yarısını birim fiyatı 8,5 TL’den satmıştır.

1. İşletmenin ihtiyatlık kavramına göre yıl sonunda yapması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

a)  ____________________________/________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ                                          30.000

        119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)             30.000

___________________________/____________________________________

b)  ___________________________/_________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ                       120.000

        119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)120.000

___________________________/____________________________________

c)  ___________________________/__________________________________

656 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARLARI              30.000

        110 HİSSE SENETLERİ                                                   30.000

___________________________/____________________________________

d)  ___________________________/__________________________________

656 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARLARI                        120.000

        119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)           120.000

___________________________/____________________________________

e)  ___________________________/__________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ                                      30.000

       119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)               30.000

___________________________/____________________________________

Çözümleme:

Hisse senedi birim alış bedeli (570.000 TL/60.000 adet) 9,5 TL’dir. Yılsonunda hisse senedinin borsa birim fiyatı 7,5 TL’dir. Buna göre hisse başına değer azalışı 2 TL’dir. İşletmenin hisse senetlerinin borsa değeri alış bedelinin altına inmişse aradaki fark kadar karşılık ayırmalıdır. İhtiyatlık kavramı gereğince ayrılacak karşılık tutarı (60.000 adet x 2 TL) 120.000 TL olmalıdır;

_______________________________/________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ                                              120.000,-

       119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)              120.000

___________________________/____________________________________

CEVAP B


2.  Hisse senetlerinin satışıyla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Menkul Kıymet Satış Karı 15.000 TL’dir.

B) Menkul Kıymet Satış Karı 30.000 TL’dir.

C) Konusu Kalmayan Karşılık Tutarı 30.000 TL’dir.

D) Konusu Kalmayan Karşılık Tutarı 120.000 TL’dir.

E) Elde kalan hisse senetlerinin net değeri 252.000 TL’dir.

Çözümleme:

Hisselerin yarısı satıldığına göre satış bedeli (30.000 adet x 8,5 TL) = 255.000 TL’dir. Bu hisse senetlerinin alış bedeli (30.000 adet x 9,5 TL) 285.000 TL’dir.

Satılan hisse senetlerinin alış bedeli 285.000

Satış bedeli                                      255.000

Satış zararı                                        30.000

Ayrılmış olan karşılığın ½’si                 60.000

Konusu olmayan karşılık                  30.000 TL

Ayrılan karşılığın yarısı (120.000 / 2 = 60.000 TL) ters kayıtla kapatılmalıdır. Buna göre yapılacak kayıt aşağıdaki gibidir.

__________________________________/_______________________________

100 KASA HS.                                                       255.000

119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞ. KARŞILIĞI (-)    60.000

                110 HİSSE SENETLERİ                                       285.000

                 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR                      30.000

__________________________________/_________________________________


KPSS 2008 SORUSU:

İşletme 25.000 TL’ye satın aldığı hisse senetlerinin dönem sonundaki değerinin 21.000 TL olarak belirlenmesi nedeniyle karşılık ayırmış ve izleyen dönemde hisse senetlerini 26.000 TL’ye banka aracılığıyla satarak aşağıdaki kaydı yapmıştır.

___________________________________/______________________________________

1.  102 Bankalar                                                         26.000

2.  119 MENKUL KIYMETLER. DEĞER DÜŞ. KARŞ.          4.000

                3. 110 HİSSE SENETLERİ                                                  21.000

                4. 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR                           4.000

                5. 645 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI                             5.000

_________________________________/________________________________________

Buna göre, bu kayıtta kaç numaralı hesaplara ilişkin tutarlar yanlıştır?

A)  2 ve 5 

B)  2 ve 4 

C)  3 ve 5 

D) 3 ve 4 

E)  5 ve 4

Çözümleme:

Alış bedeli 25.000 TL olan hisse senetleri 26.000 TL’ye satıldığına göre 1.000 TL menkul kıymet satış karı söz konusudur.

Yukarıdaki verilenlere göre olması gereken kayıt aşağıdaki gibi olmalıdır;

_________________________________/____________________________________

102 BANKALAR                                                          26.000

119 MENKUL KIYMET DEĞER. DÜŞ. KARŞ. (-)               4.000

           110 HİSSE SENETLERİ                                                     25.000

           644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR                               4.000

           646 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI                                 1.000

___________________________________/_________________________________

CEVAP D


I.      Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü karşılığı hesabı borçlu 36.000 TL

II.    Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı borçlu 18.000 TL

III.  Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı borçlu 36.000 TL

IV.   Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı alacaklı 28.000 TL

V.     Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı alacaklı 36.000 TL

Önceki dönemde 90.000 TL karşılık ayrılan 500.000 TL tutarlarındaki hisse senetlerinin  %40‘ının banka aracılığıyla 128.000 TL’ye satıldığı bir işletmede, bu satış işleminin kaydında yukarıdaki hesaplardan hangilerinin kullanımı doğrudur?

A) I ve II               

B) I ve III             

C) II ve III              

D) II ve IV               

E) III ve V

Çözümleme:

Satılan hisse senetlerinin kayıtlı bedeli 500.000 x 0,40   =   200.000 TL

Satış bedeli                                                                      =  128.000 TL

Zarar                                                                               =    72.000  TL

Ayrılmış olan karşılığın % 40’ı 90.000 x 0,40                    =    36.000 TL

Karşılığı aşan zarar                                                          =   36.000  TL

Yukarıdaki verilere göre olması gereken satış kaydı aşağıdaki gibi olmalıdır;

——————————  /  —————————————————————————————————

102 BANKALAR                                                              128.000

119 MEN. KIYMETLER DEĞER DÜŞÜK. KARŞILIĞI             36.000

655 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARLARI                           36.000

                    110 HİSSE SENETLERİ                                                   200.000

—————————– /  ——————————————————————————————————-

                                                                                                                                                           Cevap : B

<<<<< Muhasebe Tek Düzen Hesap Planı, İşleyişi, Örnekleri ve Açıklamaları >>>>>

Sitemizdeki Diğer İçerikler

Paylaş

Bu Yazıya Toplam 1 Yorum Yapılmış

İsminiz

E-Posta Adresiniz

Şehir

Genel Muhasebe Dersi Tek Düzen Hesap Planı ve Açıklamaları :Muhasebe Dersleri Yazılı Soruları, Monografiler, Hesaplar - orhan-hoca.site/genel-muhasebe-dersi-tek-duzen-hesap-plani-ve-aciklamalari.html
06 Mayıs 2014 - 00:44

[…] Hesabının İşleyişi, Örnek Soru, Muhasebe Kaydı 12 Ticari Alacaklar Hesap Grubu 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı 118 Diğer Menkul Kıymetler Hesabının İşleyişi ve Örnek 111 Özel Kesim – 112 […]

DMCA.com Protection Status