128 Şüpheli Ticari Alacaklar ve 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı

Ana Sayfa » Tek Düzen Hesap Planı » 128 Şüpheli Ticari Alacaklar ve 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı
Tek Düzen Hesap Planı kategorisinde bulunan bu haber 05 Haziran 2014 tarihinde güncellenmiş ve 3.904 kişi bu yazıyı okumuştur.

128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı ve

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı (-)

+ Şüpheli alacaklar, dava icra aşamasında olanlar ve protestoya karşın ödenmeyen senetli ve senetsiz alacaklardan oluşur. Ancak dava açmaya değmeyecek kadar küçük olan alacakların yazıyla birden fazla kez istenmesine rağmen ödenmemesi durumunda, bunlarda şüpheli alacak kabul edilirler.

+ Tahsil şüpheli hale gelmiş alacaklar ilgili hesaplardan çıkarılarak şüpheli ticari alacaklar hesabında aktarılır. Ödeme süresi geçmiş, bu nedenle vadesi birkaç defa uzatılmış veya icra safhasında aktarılmış senetsiz ve senetli alacaklardan şüpheli ticari alacaklardan hesabının borcunda izlenir.

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı+ Alacağın şüpheli hale gelmesi durumunda karşılık ayrılır. V.U.K  ‘Na  göre tahsil edilmeyen alacağı karşılık ayrılması için alacağın ticari,  faaliyet,  sonucu ortaya çıkması gerekir.  Başka tüccara kefillik veya hatır senedi verilmesi nedeniyle doğan alacağın tahsil edilememesi durumunda karşılık ayrılamaz, gider yazılamaz.

+  Ticari faaliyetle ilgili olması koşuluyla verilen avanslar için karşılık ayrılabilir.

+ Teminata bağlanmış alacaklar için karşılık ayrılmaz. Sadece teminatı aşan kısım için karşılık ayrılabilir.

+ Uzun vadeli ticari alacaklar ile uzun vadeli diğer alacak gruplarında ”Şüpheli Alacaklar Hesabı” yoktur.

+ Şüpheli alacaklar karşılığı, alacağın şüpheli hali geldiği dönemlerde ayrılır. Şüpheli duruma düşen dönemlerde karşılık ayrılmayan alacaklar için sonraki dönemlerde karşılık ayrılmaz.

+  Vadesi gelen ancak tahsil edilmeyen şüpheli alacaklar için ihtiyatlık kavramı gereğince karşılık ayrılır. Dönemsellik kavramı gereğince de en geç alacağın şüpheli hale geldiği yılın sonuna kadar bu karşılığın ayrılması gerekir. Vadesi gelmemiş ve V.U.K a göre şüpheli durumda düşmüş olarak kabul edilmeyen ancak tahsilinde şüphe olan alacaklar için özün önceliği kavramı gereğince karşılık ayrılır.

+ Önceki dönemlerde karşılık ayrılan şüpheli alacaklar tahsil edildiklerinde 671 önceki dönemde gelir ve karları hesabında izlenir.

+ Gerçekleşen zararın ayrılan karşılıklı fazla olması durumunda zarar fazlası 681 Önceki Dönem Gider ve Zararların hesabında aktarılır

+ 12 Ticari Alacaklar hesap grubunda yer alan alacaklardan şüpheli durumlara düşenler için ayrılan karşılıklar VUK'a uygun ayrıldığı takdirde vergi uygulamasın da gider olarak kabul edilir.

+ Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı aktifi düzenleyici pasif karakterli bir hesaptır. Karşılık ayrıldığında Karşılık Giderleri borçlandırılırken, Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı alacaklandırılmalıdır. Şüpheli alacağın tahsili veya değersiz alacak durumları söz konusu olduğun da Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı borçlandırılarak kapatılır.


ÖRNEK SORU:

İşletme, müşterilerinden birisi olan Yaşam işletmesindeki 8.000 TL'lik senetli alacağını vadesinde tahsil edememiş ve protesto ettirerek icraya vermiştir. Yapılacak muhasebe kaydı nasıl olmalıdır.

Senedin protesto edilmesi durumunda;

__________________ /__________________________________________________

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                     8.000

                   121 ALACAK SENETLERİ HS                                         8.000

                      Protestodaki senetler

__________________ /__________________________________________________

Şüpheli hale gelen senetli alacak için karşılık ayrılması durumunda;

__________________ /__________________________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ HS                                                8.000

                128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HS                           8.000

__________________ /__________________________________________________

Senedin şüpheli hale gelmesi ile karşılık ayrılmasının kaydı aşağıdaki şekilde tek yevmiye maddesi halinde kayıt edilebilir.

__________________ /__________________________________________________

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                          8.000

654 KARŞILIK GİDERLERİ HS.                                      8.000

          121 ALACAK SENETLERİ HS.                                                       8.000

         129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HS.                         8.000

__________________ /__________________________________________________

Şüpheli Alacağın Tahsil Edilmesi durumunda;

İşletme, şüpheli hale gelen 8.000 TL'lik alacak senedini tahsil etmiş.

__________________ /__________________________________________________

100 KASA HS.                                                            8.000

         128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                                          8.000

__________________ /__________________________________________________

__________________ /__________________________________________________

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK. KARŞ. HS.                 8.000

                      644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS.                    8.000

__________________ /__________________________________________________

Şüpheli ticari alacağın tahsil edilmesi ile ilgili kayıt aşağıdaki gibi tek yevmiye maddesi halinde yapılabilir.

__________________ /__________________________________________________

100 KASA HS.                                                        8.000                             

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAK. KARŞ. HS.               8.000

             128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                                  8.000

             644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS.                          8.000

__________________ /__________________________________________________


ÖRNEK SORU:

Önceki dönemlerde % 30'u için karşılık ayrılan 30.000 TL'lik alacağın 15.000 TL'lik kısmı tahsil edilmiştir. Kalan alacağın ise değersiz hale geldiği anlaşılmıştır?

__________________ /__________________________________________________

100 KASA HS.                                                              15.000             

129 ŞÜPHELİ TİC. ALACAK. KARŞ. HS                            9.000

659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HS                6.000

                                   128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                         30.000

__________________ /__________________________________________________

İşletme 30.000 TL'lik alacağın 9.000 TL'lik kısmı için karşılık ayrıldığına göre net alacaklar 21.000 TL’dir. Ancak yapılan tahsilat 21.000 TL'nin altında kaldığı için aradaki fark kadar işletme zarar yazmıştır.


KPSS 2002 SORUSU:

İşletmenin alıcılardan olan 1.840.000 TL tutarındaki alacağı tahsili şüpheli hale gelmiş ve 12.10.2000 tarihinde alacakla ilgili olarak dava açılmıştır. Açılan dava 31.12.2000 tarihinde sonuçlanmamış olup alacağın %75'i için karşılık ayrılmıştır.

SORU – 1. Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.2000 tarihinde yapması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

A) __________________ /__________________________________________________

     ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.         1.380.000

                               ALICILAR HS.                                             1.380.000

__________________ /_____________________________________________________

B) __________________ /__________________________________________________     

    ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                   1.480.000

                   ŞÜPHELİ TİC. ALACAK. KARŞ. HS.                     1.480.000

__________________ /_____________________________________________________

C)  __________________ /__________________________________________________

      KARŞILIK GİDERLERİ HS.                           1.380.000

                             ALICILAR HS.                                               1.380.000

__________________ /_____________________________________________________

D)  __________________ /__________________________________________________

    KARŞILIK GİDERLERİ HS.                             1.380.000

                              DÖNEM KARI VEYA ZARARI HS.                   1.380.000

__________________ /____________________________________________________

E) __________________ /__________________________________________________

       KARŞILIK GİDERLERİ HS.                         1.380.000

                          ŞÜPHELİ TİÇ. ALACAK. KARŞ. HS.                   1.380.000

__________________ /_____________________________________________________

Çözümleme:

1.840.000 TL’lik alacağın % 75”nin 1.380.000 TL olması nedeniyle ayrılacak olan karşılık 1.380.000 TL’dir.


SORU – 2.  26.07.2001 tarihinde karara bağlanan dava sonucunda, işletme alacağın 1.00.000 TL’lik kısmını tahsil edebilmiş, kalan kısmını n ise tahsil olanağı kalmamıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken kayıtla ilgili olarak aşağıdaki hesaplardan hangilerinin kullanımı doğrudur?

A )  Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına 1.840.000 TL borç kaydı.

B)  Şüpheli Ticari alacaklar Hesabına 1.380.000 TL alacak kaydı.

C) Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına 1.380.000 TL alacak kaydı

D) Konusu kalmayan karşılıklar hesabına 740.000 TL alacak kaydı

E) Konusu Kalmayan karşılıklar Hesabına 690.000 TL borç kaydı

Çözümleme:

Şüpheli Ticari Alacak                             1.840.000

Tahsil edilen                                          1.200.000

Tahsil edilmeyen                                      640.000

Ayrılan karşılık                                       1.380.000

Fazla ayrılan karşılık                                740.000

Tahsilatın yapılması halinde yapılacak olan yevmiye kaydı aşağıdaki gibi olmalıdır,

__________________ /_____________________________________________________

100 KASA HS.                                                            1.200.000

129 TİCARİ ŞÜPHELİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HS.        1.380.000

                    128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                       1.840.000

                    644 KONUSU KALMAYAN KARŞ. HS.                             740.000

__________________ /_____________________________________________________

CEVAP D


2005 KPSS SORUSU

__________________ /_____________________________________________________

ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI                          XXX

                                    KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR                          XXX

__________________ /_____________________________________________________

Yukarıdaki kayıt aşağıdaki işlemlerden hangisinin sonucunda yapılmıştır?          

A) Şüpheli alacak için ayrılan karşılığın yetersiz hale gelmesi

B) Şüpheli hale gelen alacağın tahsili

C) Alacağın değersiz hale gelmesi

D) Alacağın şüpheli hale gelmesi

E) Alacakla ilgili yasal takibe başlanması     

Çözümleme:

Şüpheli alacağın tahsil edilmesi ile birlikte Şüpheli Alacaklar Karşılığı hesabı kapatılır. Bir gelir hesabı olan Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı da alacaklanır.

CEVAP B


2007 KPSS SORUSU

Tahsili şüpheli hale gelen 10.000 TL tutarındaki alacağın 4.00 TL’lik kısmı teminatlıdır. İlgili dönemde karşılık ayrılan bu alacak için izlenen yasal süreç sonunda alacağın 4.000 TL’lik kısmının tahsil edilebileceği hükme bağlanmıştır.

Buna göre yapılacak yevmiye kaydına aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

A) Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı borçlu 6.000 TL

B) Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı borçlu 6.000 TL  

C) Konusu kalmayan Karşılıklar Hesabı alacaklar 6.000 TL

D) Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı alacaklı 4.000 TL

E) Diğer olağan dışı Gider ve Zararlar hesabı borçlu 2.000 TL    

Çözümleme:

Alacak şüpheli hale geldiğinde aşağıdaki kayıtlar yapılmalıdır.

__________________ /_____________________________________________________

ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR                                      10.000

                   ALICILAR (ALACAK SENETLERİ)                                  10.000

__________________ /_____________________________________________________

__________________ /_____________________________________________________

KARŞILIK GİDERLERİ                                                   6.000

                   ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI                        6.000

__________________ /_____________________________________________________

Teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamayacağı için karşılık (10.000 – 4.000) 6.000 TL olarak ayrılmıştır.

Şüpheli ticari alacakla tahsil edilirse aşağıdaki kaydın yapılması gerekir;

__________________ /_____________________________________________________

KASA                                                                             4.000

ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI                        6.000

                      ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR                                          10.000

__________________ /_____________________________________________________

CEVAP B


2010 KPSS SORUSU 

Tahsili şüpheli hale gelen 25.000 TL’lik alacak için ayrılan 20.000 TL‘lik karşılık aşağıdaki gibi kaydedilmiş.                     

__________________ /_____________________________________________________

KARŞILIK GİDERLER HS.                                           25.000 

                      ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                            25.000

__________________ /_____________________________________________________

Bu kayıtla ilgili yapılması gereken düzeltme kaydı aşağıdakilerden hangisidir? 

A)  __________________ /_____________________________________________________

ŞÜPHELİ TİCASRİ ALACAKLAR HS.                              25.000

                              KARŞILIK GİDERLERİ HS.                               25.000

__________________ /________________________________________________________                                             

B)  __________________ /______________________________________________________

ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                                25.000

                   ŞÜPHELİ TİC. ALACAKLAR KARŞ. HS.                                    25.000

__________________ /_________________________________________________________

C)  __________________ /______________________________________________________

ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                                25.000                    

                   KARŞILIK GİDERLERİ HS.                                          5.000        

                   ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞ. HS.                       20.000

__________________ /_________________________________________________________

D)  __________________ /_______________________________________________________

ŞÜPHELİTİCARİ ALACAKLAR HS.                                  5.000                

KARŞILIK GİDERLERİ HS.                                          20.000

                  ŞÜPHEL TİC. ALACAK KARŞ. HS.                                 25.000

__________________ /_________________________________________________________

E)   __________________ /_____________________________________________________

ŞÜPHELİ TİCARİ ALALCAK HS.                                    20.000

KARŞILIK GİEDERLERİ HS.                                           5.000

                   ALICILAR HS.                                                                     25.000

__________________ /_________________________________________________________

ÇÖZÜMLEME:   

Yapılması gereken doğru kayıt aşağıdaki gibi olmalı.

__________________ /_________________________________________________________

654 KARRŞILIK GİDERLERİ HS.                                    20.000

                   129 ŞÜP. TİC. ALACAKLAR KARŞ. HS                                20.000

__________________ /_________________________________________________________

Karşılık 20.000 TL ayrıldı halde kayıtta 25.000 TL olarak gösterilmiştir. Bu durumda fazladan kayıt edilen 5.000 TL’nin, Karşılık giderleri hesabının alacağına yazılarak iptal edilmesi gerekir. Ayrıca alacaklı hesap Şüpheli Ticari Alacaklar karşılı olması gerekirken, Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı olarak kayıt edilmiştir. Bunun için de yanlış yazılan hesabın ters tarafa yazılarak iptal edilmesi ve yerine doğrusunun kaydedilmesi gerekir.

CEVAP C


DEĞERSİZ ALACAKLAR:

– VUK’ a göre; kazai bir hükme ve kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklardır.

– Konkordato veya sulh ( anlaşma ) yoluyla anlaşmasından vaz geçilen alacaklar, alacaklardan vazgeçildiğini gösteren mahkeme tutanakları, borçlunun kesin olarak yurt dışına çıktığını ve el konulması gereken malının olmadığını gösteren belgeler olması durumunda bu alacaklar değersiz alacaklar olarak kabul edilir. Değersiz alacaklar için Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı boçlandırılırken, Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı alacaklandırılarak kapatılır.

ÖRNEK SORU:

Müşterilerimizden biri olan Güneş işletmesin de 6.000 TL’lik senetli alacağımız değersiz hale gelmiştir.

__________________ /_________________________________________________________

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞ. HS                            6.000

                    128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                                   6.000

__________________ /_________________________________________________________


ÖRNEK SORU:

AYDIN işletmesi önce ki yılsonunda şüpheli alacaklar hesabına alınan 50.000 TL’lik senetsiz alacak için 30.000 TL‘lik menkul kıymet teminatı aldığı için 20.000 TL karşılık ayırmıştır, kalan alacak iflas masasına kaydettirilmesine rağmen alınamamış bu nedenle değersiz alacak sayılmış.

Karşılık ayrılmış kaydı.

__________________ /_________________________________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ HS.                                    20.000

                   129 ŞÜPHELİ TİC.ALACAKLAR HS.                               20.000

__________________ /_________________________________________________________

Teminatın nakde çevrilmesi kaydı.

__________________ /_________________________________________________________

 100 KASA HS.                                                        30.000

                   128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                          30.000

__________________ /_________________________________________________________

Alacağın değersiz olma kaydı,

__________________ /_________________________________________________________

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞ. HS                   20.000

                   128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR. HS                         20.000

__________________ /_________________________________________________________


ÖRNEK SORU:

İşletme 5.000 TL’lik şüpheli ticari alacağı için 2.000 TL‘lik karşılık ayırmış durumdadır. Mahkeme neticesinde alacağının tamamının tahsil olanağı kalmamıştır. Yapılması gereken yevmiye kaydı nasıl olmalıdır?

__________________ /_________________________________________________________

659 DİGER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR H.S               3.000

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞI H.S                 2.000

                        ŞÜPHELİ T İCARİ ALACAKLAR H.S                                     5.000

__________________ /_________________________________________________________


ÖRNEK SORU:

Önceki yılsonunda şüpheli ticari alacaklar hesabına alınan 40.000 TL’nin teminatsız olan 22.000 TL’lik kısmı karşılık ayrılmıştır. 18.000 TL’lik kısmı için yabancı para üzerinden teminat mektubu aldığından karşılık ayrılmamıştır. Borçlu firmanın iflas etmesinden dolayı teminat mektubu 17.000 TL olarak nakde çevrilmiştir.  Kalan tutar iflas masasına kaydettirilmesine rağmen değersiz alacak haline gelmiştir.

1.  Teminat mektubunun nakde çevrilmesi için yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?

__________________ /_________________________________________________________

100 KASA HS.                                                         17.000

                        128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                     17.000

__________________ /_________________________________________________________

2.Değersiz alacak için yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?

__________________ /_________________________________________________________

129 ŞÜPHELİ TİC.ALACAKLAR KARŞILIĞI. HS.                    22.000

681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDERLER VE ZARAR HS.                     1.000

                           128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                               23.000

__________________ /_________________________________________________________


ÖRNEK SORU:

Önceki dönemlerde  % 40’ ı için ayrılan 50.000 TL’lik senetsiz alacağın 25.000 TL’lik kısmı tahsil edilmiştir. Kalan kısmı değersiz alacaktır.

__________________ /_________________________________________________________

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.                               50.000

                   120 ALICILAR HS.                                                                      50.000

__________________ /_________________________________________________________

__________________ /_________________________________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ HS.                                          20.000

                   129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARSILIĞI HS.                           20.000

__________________ /_________________________________________________________

Alacağın yarısı tahsil edildiğinde yapılması gereken kayıt aşağıdaki gibi olmalıdır.

__________________ /_________________________________________________________

100 KASA HS.                                                                   25.000

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HS.               20.000

659 DİGER OLAĞAN GİDER VE ZARALAR                             5.000

                             128 ŞÜPHELİ TİCARI ALACAKLAR HS.                                        50.000

__________________ /_________________________________________________________

* Geçmiş dönemde tamamı için karşılık ayrılan bir alacağın borçlusunun iflas etmesi durumunda işletme hangi hesabı ve ne şekilde kayıt yapılmalıdır?

A) Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı borcuna

B) Şüpheli Ticari Alacaklar hesabını alacağına

C) Şüpheli Ticari Alacaklar hesabının borcuna

D) Karşılık Giderler hesabının borcuna

E) Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabının borcuna

Çözümleme:

Kaza-i bir hükme ( mahkeme kararı) veya ispat edici bir belgeye göre alacağın tahsil imkanı kalmamışsa bu alacağa değersiz alacak denir ve aşağıdaki kayıt yapılır.

__________________ /_________________________________________________________

129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HS.            XXX

                     128 ŞÜPHELİ TİCARI ALACAKLAR HS.                                     XXX

__________________ /_________________________________________________________

       CEVAP A


<<<<< Muhasebe Tek Düzen Hesap Planı, İşleyişi, Örnekleri ve Açıklamaları >>>>>


 

Sitemizdeki Diğer İçerikler

Paylaş

Bu Yazıya Toplam 0 Yorum Yapılmış

İsminiz

E-Posta Adresiniz

Şehir

DMCA.com Protection Status