2 Duran Varlıklar Hesabı

Ana Sayfa » Tek Düzen Hesap Planı » 2 Duran Varlıklar Hesabı
Tek Düzen Hesap Planı kategorisinde bulunan bu haber 17 Temmuz 2014 tarihinde güncellenmiş ve 1.808 kişi bu yazıyı okumuştur.

2 – DURAN VARLIKLAR

2 duran varlıklar hesabıBir yıldan normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle,  işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla elde edilen ve ilki olarak bir yılda veya normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlıklardır.

Duran varlıklar grubunda yer alan bir hesabın vadesi 1 yılın altına düştüğünde Duran Varlıklar grubundan çıkarılan Dönen Varlıklar Grubuna aktarılır. Bu bölümde yer alan gruplar şunlardır

II. DURAN VARLIKLAR

22 TİCARİ ALACAKLAR

23 DİĞER ALACAKLAR

24 MALİ DURAN VARLIKLAR

25 MADDİ DURAN VARLIKLAR

26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR

27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR

28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI

29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 


DURAN VARLIKLARLA İLGİLİ ÖZELLİKLİ DURUMLAR 

Duran Varlık Harcamasının Hasılat Harcaması Veya  Sermaye  Harcaması Olması

İşletme faaliyetlerinde kullanılan duran varlıklarla yapılan harcamalar iki guruba ayrılır.

a) Hasılat Harcamaları:  Normal giderler olarak  da tanımlanır. Maddi duran varlıkların daha performanslı çalışmasını sağlamak  için normal yapılan bakım – onarım, temizleme gibi giderlerdir bu harcamalar genel giderler gurubu içerisinde yer alır.

b) Sermaye Harcamaları:  Olağandışı giderler olarak da tanımlanır. Duran varlıkları genişletmek veya ekonomik değerini artırmak amacıyla yapılan giderlerdir. Bu harcamalarda duran varlığın maliye bedeline ilave edilir.


ÖRNEK SORU: 

İşletme, sahibi bulunduğu kamyonetin ömrü tükenmiş olan motorunu % 18 KDV dahil 4.720 TL peşin bedelle yeniletmiştir. Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır? 

_____________________________/_________________________________

254 TAŞITLAR HS.                                  4.000

191İNDİRELECEK KDV NHS.                      720

                   100 KASA HESABI                                             4.720  

_____________________________/_________________________________


ÖRNEK SORU:  

İşletme pazarlama  işlerinde kullandığı kamyonetin bakımı % 18 KDV dahil 944 TL peşin  bedele yaptırmıştır. Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır ?

_____________________________/_________________________________

760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ HS.       800

191 İNDİRİLECEK KDV HS.                                            144

                   100 KASA HS.                                                                 944

_____________________________/_________________________________


Duran  Varlıklarda Yeniden Değerlendirme

–     Yeniden değerlendirme,  enflasyonist nedenlerden dolayı paranın satın alma gücünün düşmesi nedeniyle maddi duran varlıkların piyasa değerine yakın bir değerle gösterilmesiyle ve  amortisman hesaplamalarının bu değerler üzerinde yapılması  yolunda yapılan işlemlerdir.

–     Ancak yeniden  değerleme uygulaması  uygulamadan kaldırılmış  olmakla birlikte, bilançolarda geçmişten kalan değerler söz konusu olabilmektedir.

–     Geçmişten kalan bu değerler sermayeye  ilave edilerek ya da ilgili duran varlık aktiften çıkartılırken  552 MDV Yeniden Değerleme  Artışları  hesabının borcuna kaydedilerek kapatılabilir.


ÖRNEK SORU:

İşletme kayıtlı değeri  20.000 TL, birikmiş amortismanı 6.000 TL yeniden değerlendirme artış fonu 4.000 TL olan pazarlama işlerinde  kullandığı kamyoneti 15.000 TL peşin bedele satmıştır.  Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?

_____________________________/_________________________________

100 KASA HS.                                                       15.000

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMONLAR                             6.000

522 MDV YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI HS.      4.000

                     254 TAŞITLAR HS                                                                  20.000

                     679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR HS.                       5.000

_____________________________/_________________________________


ÖRNEK SORU:

İşletme kayıtlı değeri 8.000 TL birikmiş amortismanı 7.990 TL ve  yeniden değerleme artış fonu 1. 800 TL olan eski koltuklarını atarak aktifinden çıkarmıştır. Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?

_____________________________/_________________________________

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMONLAR                               7.990

522 MDV YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI HS.        1.800

                     255 DEMİRBAŞLAR HS                                                           8.000

                     679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR HS.                     1.790

_____________________________/_________________________________


DURAN VARLIĞIN SATIŞI

–     Maddi duran varlığın kararlı satılması durumunda; yenileme amacı varsa elde edilen kar 549 Özel Fonlar hesabını gösterilirken yenileme amacı 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar ve hesabı kullanılır.

–     Üç yıl içerisinde yenileme gerçekleşmez ise 549 Özel Fonlar  hesabında yer alan tutar 679  Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına aktarılarak üçüncü yılın vergi matrahına eklenir.

–     Maddi duran varlığın zararlı satılması durumunda 689 Diğer Olağandışı Gelir ve Zararlar hesabı kullanır.


Maddi Duran Varlığın Karlı Satışı

ÖRNEK SORU:

İşletme 1.500 TL maliyetinde 400 TL birikmiş amortismanlı demirbaşı KDV hariç 1.250 TL nakit karşılığında satmıştır. Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır?

Net Aktif Değeri = Duran Varlığın Maliyeti – Birikmiş Amortisman

                            = 1.500 – 400

                            = 1.100 TL

Kar / Zarar = Satış Tutarı – Net Aktif Değeri

                   = 1.250 – 1.100

                   = 150 kar

Karlı Satış ile ilgili işlemlerde aşağıda yer alan hususlara dikkat edilir;

Yenileme amacı varsa 549 Özel Fonlar Hesabı ve alt hesabı Yenlime Fonu alacak tarafında kullanılmaktadır. Yenileme amacı yoksa 549 Hesabı değil 679 diğer Olağandışı Gelir ve Karlar Hesabı alacak tarafında kullanılmaktadır.

Satıştan sonra üç yıl içerisinde demirbaş yenilenemediği zaman şu kayıt yapılır.

_____________________________/_________________________________

549 ÖZEL FONLAR HS.                                                       150

                   679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR                   150

_____________________________/_________________________________


ÖRNEK SORU:

İşletme alış bedeli 170.000 TL olan bir makineyi peşin bedelle yenileme amacıyla 120.000 TL’ye satmıştır. Satış tarihinde makine için ayrılan amortisman payı 60.000 TL’dir. Satış için yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?

Net değer = Maliyet Bedeli – Birikmiş Amortismanlar

                   = 170.000 – 60.000

                   = 110.000 TL

Satış Bedeli    = 120.000 TL

Net Değer     = 110.000 TL

Kar                 =  10.000 TL

İşletmenin 10.000 TL karı yenileme amacıyla varlık satıştan kaynaklandığına göre 549 Özel Fonlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.

_____________________________/_________________________________

100 KASA                                                         120.000

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS.                   60.000

                   253 TESİS MAKİNA VE CİHAZLAR                                170.000

                   549 ÖZEL FONLAR                                                       10.000

_____________________________/_________________________________

İşletme 20.000 TL bir makine satın almıştır. Makine için kullanım süresi 10 yıl olup normal amortisman yöntemi kullanacaktır. İşletmenin yıl sonunda ayırması gereken amortisman için yapılacak kayıt nasıl olmalıdır?

Yıllık Amoritsman Payı         = 200.000 x 0,10

                                          = 20.000 TL

İşletmede ayrılması gereken yıllık amortisman gederi 20.000 TL olmasına rağmen eski duran varlığın satışından dolayı Özel Fonlar 10.000 TL alacaklandırılmıştır. Özel Fonlar yeni duran varlığa amortisman ayrılırken mahsup edilerek kapatılır. Buna göre aşağıdaki kayıt yapılır.

_____________________________/_________________________________

770 GENEL YÖNTİM GİDERLERİ                                   10.000

549 ÖZEL FONLAR                                                      10.000

                   257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS.                                20.000

_____________________________/_________________________________


Maddi Duran Varlığın Zararlı Satışı

ÖRNEK SORU:

İşletme 5.000 TL maliyetli 1.000 TL birikmiş amortismanlı demirbaşı % 18 KDV hariç 3.500 TL nakit karşılığında satmıştır. Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır.

Net Aktif Değeri = 5.000 – 1.000

                      = 4.000 TL

Kar / Zarar    = 3.500 – 4.000

                   = 500 TL Zarar

_____________________________/_________________________________

100 KASA                                                                     4.130

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR                                   1.000

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR HS.          500

                            255 DEMİRBAŞLAR HS.                                           5.000

                            391 HESAPLANAN KDV                                             630

_____________________________/_________________________________


Duran Varlıklarda Sigorta Tazminatı

İşletme maddi duran varlığın sigorta ettirdiği zaman; yangın, sel, deprem gibi doğal afetler sonucunda sigorta tazminatı alır. Sigorta tazminatının duran varlığın net defter değerinden fazla veya eksik olma durumuna göre aradaki fark kar-zarar hesabına kaydedilir. 

ÖRNEK SORU:

İşletmenin 7.000 TL maliyetli 2.500 TL birikmiş amortismanlı demirbaşı yanmıştır.  Sigorta şirketi, işletme lehine 4.000 TL sigorta tazminatı tahakkuk ettirdiğini bildirmiştir. Yapılması gereken kayıt nasıl olmalıdır.

_____________________________/_________________________________

136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS.                                               4.000

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS.                                               2.500

689 DİĞER OLAĞAN DIŞI GİDER VE ZARARLAR HS.                           500

                            255 DEMİRBAŞLAR HS.                                                                 7.000

_____________________________/_________________________________

NOT: Sigortadan alınacak olan tazminat ticari bir alacak olmadığı için 128 Diğer Ticari Alacaklar hesabı yerine 136 Diğer Çeşitli Alacaklar hesabı kullanılmıştır.


Duran Varlıklarda Sayım Farkları

Sayım sırasında tespit edilen duran varlıklar ile muhasebe kayıtları karşılaştırılır. Sonuçta noksan ya da fazlalıklar tespit edilir. Nedenleri gelecek dönemlerde araştırılarak noksanların 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının borcuna, fazlalıkların 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabının alacağına devredilmesi gerekir.

ÖRNEK SORU:

Dönem sonunda yapılan sayımda 2.000 TL maliyetli dizüstü bilgisayarın kayıp olduğu anlaşılmış ve yeni dönemde araştırılmasına karar verilmiştir.

_____________________________/_________________________________

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI HS.                  2.000

                   255 DEMİRBAŞLAR HS                                                       2.000

_____________________________/_________________________________

Dönem sonunda yapılan sayımda kayıtlarda görülmeyen 1.000 TL maliyetli televizyonun varlığı anlaşılmış ve yeni dönemde araştırılmasına karar verilmiştir.

_____________________________/_________________________________

255 DEMİRBAŞLAR HS.                                             1.000

                   397 SAYIM VE TESELLÜM FAZLALARI HS.                     1.000

_____________________________/_________________________________


Duran Varlıkların Kaybolması veya Hurdaya Ayrılması

Hurdaya çıkan ve hurda değeri olmayan duran varlıklar maliyet bedeli üzerinden duran varlıklardan çıkarılarak kapanışı yapılır.

ÖRNEK SORU:

Kayıtlı değeri ve birikmiş amortismanlar 1.600 TL olan demirbaşın yapılan incelemede hurdaya çıkarıldığı tespit edilmiştir.

_____________________________/_________________________________

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMALAR HS.                1.600

                    255 DEMİRBAŞLAR                                                1.600

_____________________________/_________________________________

Kayıtlı değeri 1.000 TL ve birikmiş amortismanı 300 TL olan demirbaşın yapılan incelemede kaybolduğu tespit edilmiştir. Net değerin sorumlu personel ali yıldızdan alınması kararlaştırılmıştır.

_____________________________/_________________________________

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS.                                   300

135 PERSONELDEN ALACAKLAR HS.                                  700

                     255 DEMİRBAŞLAR HS.                                                    1.000

_____________________________/_________________________________

Kaybolan duran varlıklarda maliyet bedeli üzerinde ilgili duran varlıklar hesabı alacaklandırılarak kapatılması gerekir. Net değer kadar işletme kendisine zarar kaydetmelidir. Ancak duran varlıktan sorumlu olan kişi tespit edilmiş ise net değer tutarı personelden alacaklar hesabının borcuna aktarılmalıdır.


KPSS 2001 SORUSU:

1995 yılında 5 yıllığına kiraladığı satış mağazasına vitrin ve ışık düzeni yaptırılarak 4.000.000 TL ödeyen bir işletme, 1997 yılı içinde mağazayı tahliye etmiştir.

1.  Bu bilgilere göre, işletme 1995 yılında yapıldığı ödemeyi hangi hesabın borcuna kaydedilmelidir.

A) Genel Yönetim Giderleri hesabı

B) Pazarlama Satış ve Dağıtımı Giderleri hesabı

C) Binalar hesabı

D) Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabı

E) Özel Maliyet hesabı

Çözümleme:

Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi için yapılan harcamalar maddi olmayan duran varlıklarda yer alan özel maliyetler hesabında izlenmelidir. Buna göre yapılacak kayıt aşağıdaki gibi olmalıdır.

_____________________________/_________________________________

ÖZEL MALİYETLER HS                              XX

                    KASA HS                                                 XX

_____________________________/_________________________________

CEVAP E


2. Yukarıdaki bilgilere göre, işletme satış mağazasını tahliye ettiğinde, bu olayı hangi hesaba, ne şekilde ve kaç TL olarak kaydetmelidir?

A) Birikmiş Amortismanlar Hesabının borcuna 1.600.000 TL

B) Birikmiş Amortismanlar Hesabının alacağına 1.600.000 TL

C) Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının alacağına 2.400.000 TL

D) Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının borcuna 4.000.000 TL

E) Binalar Hesabının alacağına 4.000.000 TL

Çözümleme:

Mağazaya yapılan değeri kalıcı olarak arttırılan tadilatlar özel maliyetler hesabı izlendiği için bu hesabın 5 yıl boyunca amortisman payının da ayrılması gerekir. Soruda kullanım süresi ( kira süresi ) 5 yıl verildiğine göre amortisman oranın %20 olması gerekir.

Buna göre ;

1995 Yılı Amortisman Payı ( 4.000.000 x % 20)=800.000 TL

1996 Yılı Amortisman Payı (4.000.000 x % 20)= 800.000 TL

1997 Yılı içinde mağaza tahliye edildiği için amortisman payı ayrılmaz. Tahliye tarihine kadar ayrılan amortismanlar birikmiş amortismanlar hesabının alacağına yazıldığına göre tahliyede yapılacak kayıt şöyle olmalıdır.

_____________________________/_________________________________

BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS.                                           1.600.000

DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR HS.                      2.400.000

                   ÖZEL MALİYET HS.                                                                     4.000.000

_____________________________/_________________________________

CEVAP: A


DURAN VARLIKLAR HESABI İLE İLGİLİ ÖNEMLİ BİLGİLER

110 HİSSE SENETLERİ      

Geçici yatırım amacıyla edilen hisse senetleri bu hesapta izlenir.

240 BAĞLI MENKUL KIYMETLER

Uzun vadede elde tutulması amaçlanan ve ortaklık payı %10 dan az olan hisse senetleri ile yasal zorunluluklarla elde tutulan hisse senedi dışı menkul kıymetler bu hesapta izlenir.

242 İŞTİRAKLER 

İşletmenin sermayesinin en az % 10’una en fazla % 50’sine kadar sahip olduğu şirketler ya da aynı oranlarda oy hakkına sahip olunan şirketler iştirak olarak değerlendirilir.

245 BAĞLI ORTAKLIKLAR  

İşletmenin % 50 oranından fazla sermaye veya oy hakkına sahip olduğu iştiraklerdeki sermaye paylarının izlendiği hesaptır.

– Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlendirilirler alış bedeli ve alış sırasında yapılan giderler ilgili duran varlık hesabına kayıt edilir.

– Duran varlık edinildikten sonra yapılan ve onun değerini kalıcı olarak arttıran faydalı ömrünü uzatan harcamalar aktifleştirilerek ilgili duran varlık hesabına kaydedilirken bakım onarım gideri vb giderler dönem gideri olarak kayıt edilir.

– Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için aktife girdikleri yıl için tam yıllık amortisman ayrılır. Binek otomobilleri için kıst amortisman hesaplanır. Arazi ve arsalar ile yapılmakta olan yatırımlar için amortisman hesaplaması yapılmaz.

126/226 VERİLEN DEPOZİTE VE TEMİNATLYAR  

İşletme tarafından üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının üstlenilmesi işletmenin gerçekleşerek bir borcunun ödenmesinin garanti edilmesi amacıyla naklen ödenen tutarlar bu hesapta izlenir.

159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI  

Mal veya hizmet isteme hakkını temsil eden ve normal olarak bir mal veya hizmetin maliyetine dönüşecek olan önceden verilmiş paralar avans olarak nitelendirilir ve bu hesapta izlenir.

259/269/279 VERİLEN AVANSLAR 

Yurt içinden veya yurt dışından satın olmak üzere sipariş edilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır.


<<<<< Muhasebe Tek Düzen Hesap Planı, İşleyişi, Örnekleri ve Açıklamaları >>>>>


 

Sitemizdeki Diğer İçerikler

Paylaş

Bu Yazıya Toplam 0 Yorum Yapılmış

İsminiz

E-Posta Adresiniz

Şehir

DMCA.com Protection Status